KHI CON LÀ CHÚ RÙA CHẬM CHẠM NHƯNG KIÊN TRÌ BỀN BỈ

 

Tôi kể bạn nghe tôi nuôi con thuận tự nhiên như thế nào. Ba đứa con của tôi mỗi đứa phát triển theo một kiểu, mỗi đứa một phong cách và một tốc độ. Tôi có một con rùa chạy chậm nhưng kiên trì và bền bỉ, tôi có một con thỏ chạy nhanh lanh lợi và láu cá và có một con bướm lang thang, bay bổng! Với ba đứa con này, tôi tôn trọng từng phong cách của chúng và để chúng được chính là chúng: an toàn, tự tin và tự hào về bản thân, phát huy cá tính và sở trường cũng như tốc độ của mình mỗi khi ở bên bố mẹ. Tôi chưa bao giờ kỳ vọng hay áp đặt con phải đạt thành tích gì, con phải trở thành ai hay làm được cái gì. Điều mà tôi tự hào đã làm được là cho con trải nghiệm phong phú và thực sự có được những đam mê riêng của mình.

Ở post này, tôi xin chia sẻ câu chuyện của con rùa chạy chậm nhưng bền bỉ và cần mẫn. Phần này tôi viết cho các bố mẹ có những con rùa chậm chạp như tôi để đừng quá lo lắng và đừng ngừng tin tưởng, hy vọng. Các con có phong cách và tốc độ riêng, đừng bao giờ gây áp lực cho con và so sánh con với bất kỳ ai.
Con sinh ra không được may mắn lắm vì bị bệnh. Một chút tổn thương làm con gặp khó khăn nhiều trong ngôn ngữ nói và khả năng điều khiển cơ tinh. Con nói ngọng cho đến lúc vào tiểu học.

Con vào lớp 1 với bao sự mong manh và vụng về. Hết lớp 1 con vẫn như bé mẫu giáo, hết lớp 2 con hiểu toán lớp 1, chữ viết nguêch ngoạc, hết lớp 3 con hiểu toán lớp 2, văn diễn đạt khó khăn, sang lớp 4 tôi quyết định cho con nghỉ ở nhà homeschooling một năm vì con thấy học hành là một áp lực. Tình trạng của con lúc đó thực sự tệ: bị bạn bè chê bai, không ai chơi với, tự thấy mình kém cỏi, mất động lực để phấn đấu, sự tự trọng bị tổn thương nghiêm trọng, mất hết niềm tin vào bản thân, sức khỏe cũng giảm sút. Thời đó tôi đang làm việc tại trường Quốc tế Liên Hợp Quốc UNIS Hà Nội. Rất may nhà trường đã chấp nhận cho tôi ở nhà với con. Trong năm đó, con không phải học bất cứ điều gì và được làm điều mình thích, con được chơi mọi lúc, mọi nơi, con chơi như hồi con ở mầm non mà mẹ con mình vẫn chơi với nhau: chơi cát, chơi nước, thăm quan, thí nghiệm, viết lách những gì mình thích... Con bắt đầu thích vi tính và âm nhạc. Điều kỳ diệu là khi con không có áp lực học hành nữa thì con lại tự học rất nhiều. Con học cái con thích. Con tự học vi tính và vì không phải học các nguyên lí nguyên tắc nên con đã tự làm những điều bố mẹ ngạc nhiên ví dụ tự tạo một trang web có nhiều tính năng, tự viết được những game giáo dục cho các em mẫu giáo bằng phần mềm... powerpoint khi mới 9 tuổi! Con học nhạc theo cách của riêng con, nghe nốt, nhìn tay và đánh lại, không biết nhạc lí cũng không có kỹ thuật. Nhưng sau đó con đánh được các bản nhạc khó rất tình cảm và còn tự mình sáng tác một bản nhạc Seasons dài gần 3 phút. Con nhờ em trai quay video lại vì không biết nốt nhạc nào để chép ra giấy. Điều mà vợ chồng chúng tôi làm được là hiểu phong cách con học và không từ bỏ niềm tin với con, cũng như không tạo thêm bất cứ áp lực nào với sự mong manh của Tôm. Chúng tôi cố gắng lấy lại sự an toàn và tự hào về bản thân cho con. Với mỗi tiến bộ dù là nhỏ nhất của con, chúng tôi cũng ăn mừng y như nó là một chiến công hiển hách. Mà đúng như vậy, mỗi một sự nỗ lực dù là nhỏ nhất ấy cũng là một chiến công đối với con. Chúng tôi cố gắng khoe con mọi lúc, mọi nơi với mọi người về những thế mạnh của con và lờ đi những điểm còn kém của con, mặc dù với mọi người điều đó có thể là quá tầm thường, nhưng với con, lòng tự trọng, tự hào về bản thân đang được từng ngày bù đắp lại. Con quay lại trường học vào năm tiếp theo sau khi đã lấy lại được cân bằng và sự tự trọng. Cứ như vậy, con cần mẫn, từ từ tiến lên và làm cho những người đã từng biết con hồi bé không khỏi ngạc nhiên!

Dưới đây là một đoạn trích trong nhật ký chúng tôi viết cho con về phong cách học của Tôm hồi con học lớp 1:

“Điều đáng lo lắng hơn cả là phong cách học của con khác hẳn với mọi người. Con sẽ học rất nhanh và hiệu quả nếu mọi thứ đều cụ thể, rõ ràng và logic. Con phải thực sự hiểu học hoặc làm cái đó để làm gì thì con mới hứng thú học. Khi học toán, nếu các bạn có thể dễ dàng thực hiện phép toán viết theo công thức thì con cần những vật cụ thể giúp con tính được như que tính, ngón tay... Con thường nói học toán chẳng để làm gì vì đúng là nếu học toán chỉ là tính những con tính được ghi trong sách thì chẳng để làm gì. Tuy nhiên, khi mẹ biến chúng thành những phép tính giúp anh Khoai tính tiền bán tre trăm đốt thì con rất hào hứng làm toán và tính rất nhanh. Trước đây, con cũng từng nói học chữ cái và học viết chẳng để làm gì cả. Tuy nhiên, mỗi tối khi bố đọc sách và cho con đọc cùng thì con lại rất hào hứng đọc vì con biết học chữ là để đọc được những truyện như vậy. Khi bố mẹ bảo con chép chính tả một đoạn văn hoặc thơ của người khác con luôn nhắc lại điệp khúc: viết chẳng để làm gì cả. Bố mẹ phải khuyến khích con viết thư cho bạn, viết thư cho ông già Noel và viết truyện do con sáng tác ra để con hiểu chữ viết có tác dụng như thế nào trong cuộc sống. Con biết rất nhiều biển giao thông mặc dù nhớ những cái đó cũng không dễ. Đơn giản là vì con biết rõ biển giao thông là để làm gì. Điển hình của phong cách học của con là trường hợp những cái bản đồ. Bố mẹ bắt đầu treo bản đồ trong nhà, cả bản đồ Việt Nam và thế giới, cách đây hai năm, từ năm2006. Lúc đầu chỉ có Ted hứng thú với bản đồ. Ted, xem bản đồ và nhớ chi tiết tỉnh nào của VN ở đâu, số thứ tự bao nhiêu, trên thế giới có bao nhiêu nước và châu lục... Ted bắt đầu vẽ bản đồ VN và thế giới rất lâu trước đó. Tôm lúc đó hoàn toàn dửng dưng và coi những tấm bản đồ đó giống như những bức tranh không có giá trị. Chỉ đến khi một lần, Tôm đến nhà ông bà ngoại và được cậu Thành cho xem chương trình google earth, thì Tôm mới bắt đầu quan tâm đến bản đồ là cái gì và để làm gì. Chương trình Google earth được thiết kế rất hay. Đó là những ảnh chụp trái đất từ trên vệ tinh. Lúc đầu trên màn hình chỉ là hình ảnh trái đất, nhưng cứ mỗi lần zoom là có thể nhìn gần hơn mỗi vùng trên trái đất. Tôm nhìn rõ bản đồ các nước và bản đồ Việt Nam. Điều làm Tôm thích thú hơn cả là khi zoom vào từng vùng lại có thể nhìn rõ cả những con đường, nhà cửa của từng vùng đó. Tôm đã thấy cả nhà mình, nhà ông bà nội, ngoại và những nơi con đã đi qua. Lúc này Tôm đã hiểu bản đồ để làm gì. Con đã thực sự say mê và thích thú nghiên cứu bản đồ. Con đòi bố mẹ mua cho gần chục tấm bản đồ Hà nội và các tỉnh. Mỗi khi đi trên ô tô con cầm một tấm rồi tự tìm xem mình đang ở đâu và đi về hướng nào. Con nhìn trên google earth biết gần nhà mình có chỗ sông Đuống gặp sông Hồng, con đòi ra tận nơi để xem.

Như vậy, những thứ con có thể học và thích học là những thứ con thực sự hiểu mục đích và công dụng, hay nói cách khác là những thứ thực dụng. Những thứ được dạy trên lớp con thấy không thích vì con chưa thực sự hiểu giá trị của chúng. Con quan tâm đến những thứ rất khác các bạn như các vấn đề về môi trường, tâm linh, xây dựng, thiết kế, khoa học....Các trường học ở Việt Nam và nói chung là chương trình học ở ta chưa thiết kế cho những người có phong cách học như con. Nếu như ở Mỹ bố mẹ có thể để con ở nhà tự dạy (home schooling) thì hiệu quả sẽ tốt hơn rất nhiều. Tuy nhiên, bố mẹ không có điều kiện và xã hội mình cũng không chấp nhận như vậy. Bố mẹ nhìn thấy trước học ở trường khó khăn sẽ là điều khó tránh khỏi đối với con.

Ở lứa tuổi học đường, mẹ biết mọi đứa trẻ đều quan tâm đến image của mình. Có nghĩa là hình ảnh của nó trong mắt các bạn cũng rất quan trọng đối với sự phát triển tâm lý của nó. Nó chỉ cần nghe thấy các bạn chê nó về bất cứ điều gì thì nó sẽ cảm thấy thấp kém hơn mọi người và sẽ co mình lại. Con đang ở trong tình trạng đó. Không ít hơn một lần mẹ đến đón con và nghe được những lời mách của các bạn như bạn Tôm học dốt, không tập trung vào nghe cô giảng và bị phạt. Mẹ có hỏi con tại sao con không chơi với các bạn. Con trả lời vì các bạn không cho con chơi. Mẹ lại hỏi tại sao các bạn không cho con chơi thì con không trả lời được. Mẹ đã rất nhiều lần dạy con cách tiếp cận với các bạn để được chấp nhận. Song có vẻ như có một cái gì đó đè nặng lên tâm lý của con mà con không thể đẩy nó đi được để cảm thấy mình đủ khả năng chơi bình thường với các bạn.”

...............................

“Mẹ đã đến trường Tôm và nói chuyện với cô giáo tâm lý (counselor) mới của trường Tôm. Mẹ nói với cô về tình hình của Tôm và bàn với cô cách điều chỉnh tâm lý cho con.

Các cô ở trường Tôm đồng ý đưa vấn đề của Tôm lên giảng cho các bạn trong lớp trong giờ “học yêu thương”. Mẹ đã soạn những tấm ảnh và những đoạn video ngắn sau đó dựng thành một đoạn phim giới thiệu về Tôm cho các bạn xem. Cậu Thành đã giúp mẹ rất nhiều khi dùng một chương trình máy tính để chuyển những bức ảnh và đoạn phim đó vào thành phim.

Mở đầu là những bức ảnh Tôm ngày bé trông rất đáng yêu. Sau đó, đoạn phim được chia thành các ý: Tôm được đi nhiều nơi và biết nhiều thứ; Tôm với những sở thích khác nhau: - thích chơi cát, nước- thích xây dựng,- thích tìm hiểu mọi thứ đến tận cùng- thích bản đồ và không gian; Tôm biết quan tâm đến những hoàn cảnh sống khác nhau; Tôm giúp đỡ bố mẹ ở nhà; Những khả năng đặc biệt của Tôm: - lắp ghép được nhiều thứ- có những câu hỏi logic vượt thời gian- có khả năng sáng tác thơ văn.

Đoạn phim được lồng tiếng những chú chó con sủa theo lời bài hát nghe rất ngộ. Những bức ảnh và những đoạn phim bố quay tưởng không có giá trị lại phát huy tác dụng tốt trong việc thể hiện ý tưởng đoạn phim.

Mẹ đã mang đĩa phim đến và gợi ý cho các cô phần giáo án cho tiết học:
1. Ý trọng tâm của tiết học: Chúng ta biết gì về các bạn cùng lớp?
2. Mở đầu: Thảo luận các bạn biết gì về một số bạn cụ thể trong lớp (cả bạn học khá và bạn học chưa khá trong đó có cả Tôm). Giáo viên ghi ra ý kiến của cả lớp về từng bạn với những mặt tốt và mặt chưa tốt.
3. Xem đoạn phim về Tôm.
4. Cả lớp thảo luận lại về những điều biết thêm về Tôm. Vấn đề của Tôm là gì (Không có bạn chơi cùng)
5. Thảo luận làm thế nào để Tôm có bạn chơi cùng.

Hôm diễn ra tiết học mẹ không dự được. Cô Diệp sau đó đã gọi điện và thông báo cho mẹ tiết học diễn ra tốt đẹp. Khi Tôm về nhà, mẹ hỏi con hôm nay ở lớp học gì thì con nói con học yêu thương và mẹ đã yêu cầu con kể lại những gì xảy ra. Con không nói được rõ lắm nhưng mẹ biết con rất thích và tự hào vì mình được chiếu thành phim cho cả lớp xem. Về nhà, con đã bật đĩa đó lên xem đi xem lại rất nhiều lần. Cả tuần Tôm hết sức vui vẻ. Cô giáo cũng nhận xét con có nhiều tiến bộ.

Kết thúc năm học, mẹ đã in truyện: một ngày kỳ lạ, có kèm theo các hình được lựa chọn công phu để làm thành một quyển sách cho Tôm. Mẹ mang ra phôtô thành nhiều bản và cho Tôm mang đến lớp tặng cho các bạn và cô giáo. Tôm nhận xét: khi Tôm tặng truyện cho các bạn có bạn thì cười khúc khích có bạn thì không nói gì và bỏ luôn vào cặp. Điều đáng ngạc nhiên là việc Tôm viết đề tặng: thân tặng bạn, 28/5/2008, Hoàng vào 23 quyển sách chỉ trong có một tiếng đồng hồ. Viết lách đối với Tôm là một điều đặc biệt khó khăn nhưng với bí quyết và sự động viên của cả nhà, Tôm đã làm được một điều tưởng như không thể.”

Sưu tầm